آثار باستانی و جاذبه های گردشگری استان قزوین

  • قزوین

قزوین از شهرهای باستانی و دیرینه‌ی ایران است . در کاوش‌های باستان شناسی در دشت قزوین از یکجا نشینی و کشاورزی، و برخورداری ساکنان آن از صنایع اولیه و نظام اجتماعی در هزاره هفتم قبل از میلاد حکایت می کند.تاریخ بنای این شهر بیش از 1700 سال قدمت دارد. دایرة المعارف فارسی تصریح دارد که این شهر را شاپور اول ساسانی بنا نهاد.

درباره ی نام آن که آیا کشوین (مرز محفوظ) است یا با دریا و قوم کاسپین پیوند دارد بین شهرنامه نگاران ، جغرافی‌نویسان و صاحبنظران اختلاف نظر است. استاد دکتر محمد دبیر سیاقی از علامه دهخدا نقل می کند قزوین مرکب از «کزو» به معنای پسته و «ین»(یاء و نون نسبت) است یعنی سرزمین پسته. این نظر و این وجه تسمیه صائب و مناسب می نماید زیرا پسته ی خوش طعم و سبز کوچک قزوین از دوران کهن معروفیت بسیار داشته است.

امام رافعی در کتاب التدوین فی الاخبار قزوین، تألیف قرن هفتم، روایتی از حضرت رسول (ص) نقل کرده که بر اساس آن پیامبر اکرم (ص) قزوین را باب الجنه نامیده‌اند.  در کتاب های معتبر دیگری از جمله جامع التواریخ رشیدی، حبیب السیر، وفیات الاعیان، و تاریخ گیلان-مرعشی نیز از قزوین با همین نام یاد شده است. بر همین اساس قزوین را «مینودر» و «دروازه بهشت» هم نامند که همان معادل و یا ترجمه ی باب الجنه است. از رویدادهای مهم تاریخ قزوین این است که در عصر صفوی این شهر حدود نیم قرن پایتخت سلسله صفوی بوده و در این دوره لقب جدیدی یافت که عبارت بود از «دارالسلطنه»، این لقب تا دوران قاجاریه نیز باقی بود.

پیشینه فرهنگی و هنری این «کهن دیار فرزانگی» بسیار غنی، درخشان و شکوهمند است. این سرزمین همواره خاستگاه دانشمندان، اندیشه ورزان و هنروران نامداری بوده که نام هریک از آنان بر تارک فرهنگ ایران اسلامی درخشیده است.

امام رافعی صاحب کتاب «التدوین فی اخبار قزوین»، ابن ماجه قزوینی صاحب «سنن» (یکی از «صحاح ستّه»)، حمدالله مستوفی، عبیدزاکانی، واعظ قزوینی، عارف قزوینی، سید اشرف الدین حسینی(نسیم شمال)، عبدالجلیل، شرف جهان قزوینی، شیخ مجتبی قزوینی، علامه رفیعی، سید موسی زرآبادی، دهخدا، و علامه محمد قزوینی از اعاظم این بزرگانند . وجود هنرمندان صاحب سبکی چون میرعماد قزوینی، ملکمحمد قزوینی، عماد الکتاب قزوینی، درویش عبدالمجید طالقانی، اقبال آذر و ... مهر تأییدی بر شایستگی ها و توانایی های این خطه از ایران عزیز است.

ظهور و حضور خوشنویسان برجسته ای از عهد صفوی و قاجار تا امروز دلیل و جوازی بوده است تا این استان عنوان خطّه خط، و شهر قزوین عنوان «پایتخت خوشنویسی» را از آن خود سازد.علاوه بر این ، اقامت و یا سفر علما، ادبا، عرفا،فلاسفه و اندیشمندان بزرگ به قزوین از جمله امام احمد غزالی،خواجه نصیرالدین طوسی، فیض کاشانی، ناصر خسرو، قطب الدین شیرازی، امیر معزی، صاحب بن عباد ، شهید ثالث، سید جمال الدین اسدآبادی و ملاصدرا نشان از رونق و اعتبار حوزه های علمی دینی و فرهنگی قزوین دارد. و از این حکایت میکند که آوازه‌ی مکاتب هنری ،فلسفی، فقهی، عرفانی و ادب و نیز حوزه ها و مدارس قزوین اقالیم گوناگون را در نوردیده و جویندگان معارف را به سوی خود کشیده است.

از همه مهمتر، امام رافعی، از علمای قرن هفتم، در کتاب ارزشمند خود «التدوین فی اخبار قزوین» اسامی اصحاب پیامبراکرم (ص) و تابعین را که به قزوین آمده اند در اوایل کتاب خود آورده است.

با این اوصاف ، و با وجود امام زاده های مهم وعدیده، از جمله بارگاه مطهر امام زاده حسین (ع) و زیارتگاه چهار انبیاء و دیگر اماکن مقدس در این استان که ذکر و احصاء تمامی آنها در این مختصر میّسر نیست، این شهر را شهید پرور کرده و و شهید رجایی، شهید سرلشکر عباس بابایی، و شهید سیدعلی اکبر ابوترابی فرد را به عنوان طلایه داران خرد و روشنایی و پاسداران حریم فرهنگ و پارسای به جهان اسلام معرفی نموده است.

شکوه و درخشش در عرصه ی فرهنگ و هنر در استان قزوین خوشبختانه تداوم یافته است. در حال حاضر وجود مفاخر و مشاهیری همچون دکتر محمد دبیر سیاقی، دکتر ناصر تکمیل همایون، استاد بهاء الدین خرمشاهی، استاد موسوی گرمارودی، استاد کامران فانی، و استاد غلامحسین امیرخانی شاهد این مدعاست.